Gebelikte Beslenme
Gebelik döneminde sağlıklı beslenme, D vitamini ve demir desteği. Sağlık Bakanlığı kaynaklarına dayanır.
Gebelikte sağlıklı beslenme
Gebelik döneminde yeterli ve dengeli beslenmek, hem sizin hem bebeğinizin sağlığı için çok önemlidir. Bu sayfa, T.C. Sağlık Bakanlığı Halk Sağlığı Genel Müdürlüğü’nün (HSGM) gebelik beslenmesine ilişkin önerilerine dayanır. Kişisel beslenme planınız için aile hekiminize veya diyetisyene danışın.
Beslenmenin temel ilkeleri
- Az ve sık aralıklarla beslenin, uzun süre aç kalmayın.
- Taze sebze ve meyveleri her öğünde düzenli tüketin.
- Süt grubu: Her gün en az 2 su bardağı süt veya yoğurt tüketin. Yerine 2–3 kibrit kutusu kadar peynir veya 1–2 kaşık çökelek yenebilir.
- Protein: Normal öğünlere ek olarak 1 yumurta ya da yumurta miktarında et, tavuk veya balık tüketin. Bunları yemiyorsanız kuru baklagil yemekleri, mercimek veya nohut çorbası tercih edin.
- Yağ: Yemeklerde sıvı yağ tercih edin; gün içinde zeytinyağı tüketin.
- C vitamini: Kuru baklagillerin yanında limonlu salata, taze soğan veya meyve tüketin.
- Sebze ve kuru baklagillerin haşlama sularını dökmeyin; vitamin ve mineral kaybına yol açar.
Kilo artışı ve su
- Gebelik boyunca her ay 1–1,5 kg, toplamda 7–14 kg artış olacak şekilde kilo alımınız kontrol edilmelidir.
- Günde en az 10 bardak su için. Süt, ayran ve taze sıkılmış meyve suyuyla sıvı alımınızı artırabilirsiniz.
Kullanılmaması gerekenler
- Çay ve kahve: Tüketimi en aza indirin. Yemeklerden 1 saat önce ve yemeklerden 1 saat sonrasına kadar çay ve kahve içmeyin; demir emilimini azaltır.
- Çiğ süt ve ondan yapılan peynirler: Zararlı mikroplar içerebilir; pastörize süt ve peynir tercih edin.
- İçeriğini bilmediğiniz besinleri gebelik süresince tüketmeyin. Ambalajlı besinlerin son kullanma tarihine ve içeriğine dikkat edin.
- Canınızın çektiği her yiyeceği değil, vücudunuz için gerekli olanları ölçülü tüketin (aşerme hormonal etkilerle ortaya çıkar).
Hijyen ve gıda güvenliği
- Sebze ve meyveleri yemeden önce iyi yıkayın: suda 5–10 dakika bekletin, bu işlemi birkaç kez tekrarlayın, ardından çeşme altında bol suyla yıkayın.
- Taze besinleri tercih edin.
- El hijyeni için: El Hijyeni.
İyot ve tuz
- Yemeklerde mutlaka iyotlu tuz kullanın. Koyu renkli cam kavanozda, ışıktan, güneşten ve nemden uzak saklayın.
- Yüksek tansiyonunuz varsa yemekleri tuzsuz veya az tuzlu pişirin; aşırı tuzlu besinlerden kaçının.
Vitamin ve mineral desteği
Bakanlık, gebelere demir ve D vitamini desteği programı yürütür (Gebelere Demir ve D Vitamini Destek Uygulamaları Genelgesi, 2020/4). Desteğin ne zaman ve hangi dozda başlayacağını aile hekiminiz belirler. Bakanlığın Doğum Sonu Bakım Yönetim Rehberi’ndeki akış şemalarına göre:
| Destek | Ne zaman | Doz |
|---|---|---|
| D vitamini | Gebeliğin 12. haftasından itibaren, doğum sonu 6. ayın sonuna kadar. Kan düzeyine bakılmaksızın başlanır. | Günde tek doz 1200 IU (9 damla) |
| Demir | Gebeliğin 4. ayından itibaren, doğumdan sonraki 3. ayın sonuna kadar | Kansızlığı (anemi) olmayanlarda günde 40–60 mg; anemi varsa hekim daha yüksek doz veya tedavi planlar |
- Folik asit: Folik asit desteği, dozu ve süresi konusunda aile hekiminize danışın; kullanımını hekiminiz belirler.
- Yazın öğle saatleri dışında, günde 10–15 dakika güneşe çıkmak da D vitamini için önerilir.
- İlaç ve vitaminleri hekiminize danışmadan kendi başınıza kullanmayın veya bırakmayın.
Gebelik izlemleri
Gebelik izlem zamanları, tetkikler ve tehlike işaretleri için Gebe ve Lohusa İzlemleri sayfasına bakın. Emzirme için Emzirme Rehberi.
Kaynaklar
- T.C. Sağlık Bakanlığı HSGM, Gebelik Döneminde Beslenme (14 Temmuz 2023)
- T.C. Sağlık Bakanlığı HSGM, Doğum Sonu Bakım Yönetim Rehberi (2018): gebelik ve lohusalıkta D vitamini ve demir desteği akış şemaları
- T.C. Sağlık Bakanlığı, Gebelere Demir ve D Vitamini Destek Uygulamaları Genelgesi (2020/4)
Bilgilendirme amaçlıdırBu sayfa kişisel tıbbi tavsiye yerine geçmez. Diyabet, tansiyon, kansızlık gibi sağlık sorunlarınız varsa beslenme planınızı hekiminizle birlikte yapın.