Bebek ve Çocuk İzlemleri
Doğumdan ergenliğe sağlıklı büyüme ve gelişmenin düzenli takibi, aşı ve vitamin desteği.
Bebek ve çocuk izlemi nedir?
Sağlıklı çocuk izlemi; çocuğun fiziksel, ruhsal ve sosyal olarak tam bir iyilik halinde olup olmadığının düzenli aralıklarla değerlendirilmesidir. Hastalıkların önlenmesi, erken tanısı ve çocuğun sağlıklı yetişmesi için aileye destek, izlemin dört temel ilkesidir. Aile hekimliği birimimizde bebek ve çocuk izlemleri Sağlık Bakanlığı Bebek, Çocuk ve Ergen İzlem Protokolleri’ne göre, kayıtlı olduğunuz aile hekimi ve aile sağlığı çalışanı tarafından ücretsiz yapılır.
Bebek izlem zamanları (0–12 ay)
Bir bebek yaşamının ilk yılında en az 9 kez izlenir. İlk izlem doğumda hastanede yapılır, diğer sekiz izlemden aile hekimi sorumludur.
| İzlem | Zaman | Uygun aralık |
|---|---|---|
| 1 | Doğumda (hastanede) | Doğumda |
| 2 | Yenidoğan izlemi (ilk hafta) | 1.–10. gün |
| 3 | 15. gün | 11.–29. gün |
| 4 | 41. gün (6. hafta) | 30.–59. gün |
| 5 | 2. ay | 60.–89. gün |
| 6 | 3. ay | 90.–115. gün |
| 7 | 4. ay | 120.–150. gün |
| 8 | 6. ay | 180.–210. gün |
| 9 | 9. ay | 250.–290. gün |
Çocuk izlem zamanları (1–5 yaş)
Altı yaşına kadar çocuklar toplam 7 kez çocuk izlemine alınır.
| İzlem | Zaman | Uygun aralık |
|---|---|---|
| 1 | 12. ay | 365.–394. gün |
| 2 | 18. ay | 481.–570. gün |
| 3 | 24. ay | 661.–760. gün |
| 4 | 30. ay | 841.–930. gün |
| 5 | 36. ay | 1021.–1110. gün |
| 6 | 48. ay | 1321.–1530. gün |
| 7 | 60. ay | 1681.–1890. gün |
Okul çağında (6–9 yaş) ve ergenlikte (10–21 yaş) izlemler yılda bir kez yapılır.
Her izlemde neler yapılır?
- Anne ve bebeğin karşılanması; bebeğin veya çocuğun yakınması olup olmadığının sorulması
- Boy, kilo ve baş çevresi ölçümü; büyüme eğrilerine işlenmesi
- Baştan ayağa tam bir sistemik muayene (ihmal ve istismar olasılığı her izlemde gözetilir)
- Aşı kartının kontrolü, eksik aşıların tamamlanması ve aşı yan etkileri konusunda bilgilendirme
- Yaşa uygun taramalar: yenidoğan tarama programı, işitme, gelişimsel kalça displazisi ve görme taramaları
- Mikrobesin desteği: D vitamini ve demir desteğinin kontrolü ve verilmesi
- Gelişimin izlenmesi ve desteklenmesi
- Danışmanlık: anne sütü ve tamamlayıcı beslenme, bakım, iletişim, kazalardan korunma, aile planlaması
- Bulguların kayda geçirilmesi, gerekirse uzmana yönlendirme, bilgilendirici broşür ve sonraki randevu
Beslenme ve vitamin desteği
- Anne sütü: İlk 6 ay yalnızca anne sütü önerilir. 6. aydan sonra uygun ek gıdalarla birlikte emzirmenin 2 yaşına kadar sürdürülmesi önerilir.
- D vitamini: Bakanlık rehberine göre tüm bebeklere, beslenme şekline bakılmaksızın yaşamın ilk gününden itibaren, bir yaşın sonuna kadar günde 400 ünite D vitamini verilir. D vitamini preparatları Sağlık Bakanlığı tarafından sağlanır ve aile hekimlerince dağıtılır. Daha yüksek doz vermeye gerek yoktur ve kendi başınıza yüksek doz vermeyin.
- Demir: “Demir Gibi Türkiye” programı kapsamında, kansızlığı (anemi) bulunmayan 4–12 aylık her bebeğe koruyucu demir desteği başlanır. Doz ve kullanım şeklini hekiminiz belirler. Çocuklara günde 500 ml’den fazla inek sütü verilmemelidir.
Aşılar
Aşı takvimine uygun aşılama, bebek ve çocuk izleminin ayrılmaz parçasıdır. Hangi aşının ne zaman yapıldığını Aşı Uygulamaları sayfasında bulabilirsiniz.
Hemen 112’yi arayın veya acile başvurun
- Emmeme veya beslenmeyi reddetme, tekrarlayan kusma
- Üç aydan küçük bebekte ateş (38 °C ve üzeri)
- Hızlı veya güçlükle nefes alma, morarma
- Nöbet, ayılamama, aşırı uykuya meyil veya aşırı huzursuzluk
- Belirgin sarılık, özellikle ilk haftalarda koyulaşan sarılık
- Susuzluk belirtileri: ağız kuruluğu, 6–8 saattir idrar yapmama
İzlemin tam sayılması
Bir bebeğin tam izlenmiş sayılması için ilk yaşta belirlenen dönemlerde en az 8, bir çocuğun 6 yaşına kadar belirlenen dönemlerde en az 7 izleminin yapılmış olması gerekir. Randevularınızı aksatmamanız çocuğunuzun sağlığı için en güvenli yoldur.
Dayanak mevzuat ve rehberler
- 5258 sayılı Aile Hekimliği Kanunu
- Aile Hekimliği Uygulama Yönetmeliği (Resmî Gazete: 25.01.2013, sayı 28539)
- Aile Hekimliği Ödeme ve Sözleşme Yönetmeliği (bebek-çocuk takibi koruyucu hekimlik hizmetleri kapsamındadır)
- T.C. Sağlık Bakanlığı Halk Sağlığı Genel Müdürlüğü, Bebek, Çocuk ve Ergen İzlemleri ve İzlem Protokolleri
- T.C. Sağlık Bakanlığı HSGM, D Vitamini Desteğinin ve Programın Uygulanması; Demir Gibi Türkiye Programı Uygulama Rehberi
Bilgilendirme amaçlıdırBu sayfadaki bilgiler genel bilgilendirme içindir ve kişisel tıbbi tavsiye yerine geçmez. İzlem zamanları ve içerikleri Sağlık Bakanlığı tarafından güncellenebilir; çocuğunuz için geçerli plan için aile hekiminize danışın.