Aile Planlaması Hizmetleri
Gebeliği önleyici yöntemler ve özgür, bilinçli seçim için danışmanlık.
Aile planlaması nedir?
Aile planlaması, ailelerin istedikleri sayıda ve istedikleri zamanda çocuk sahibi olmaları demektir. Sağlık Bakanlığı rehberine göre amaç ailedeki kişi sayısını sınırlandırmak değil; anne ve çocukların sağlıklı olması, çocuk istendiğinde gebeliğin oluşmasıdır. Aile hekimi, ana-çocuk ve üreme sağlığı hizmetleri kapsamında aile planlaması hizmetini ve danışmanlığını verir.
- Anne ölümlerinin çoğu; sık aralıkla (2 yıldan kısa), çok sayıda (4’ten fazla), 18 yaşından küçük ve 35 yaşından büyük annelerin doğumlarında görülmektedir.
- Gebeliği önleyici hizmetler, yüksek riskli gebelikleri önleyerek anne ve bebek ölümlerini azaltır.
- Danışmanlık hem kadınlar hem de erkekler içindir.
Danışmanlık nasıl yapılır?
Danışmanlığın hedefi özgür ve bilinçli seçimdir: kimse bir yönteme zorlanmaz. Seçim yapabilmeniz için mevcut yöntemlerin neler olduğu, yararları ve riskleri konusunda tarafsız ve doğru bilgi verilir. Danışmanlıkta mahremiyetiniz korunur, haklarınıza saygı gösterilir. Üç aşamada yapılır:
Genel danışmanlık
Yöntem seçmeden önce; tüm yöntemler, olumlu ve olumsuz yönleri, yan etkileri anlatılır ve size uygun yöntemi siz seçersiniz.
Yönteme özel danışmanlık
Seçtiğiniz yöntemin uygulanmasından hemen önce ve sonra, o yönteme özel bilgi verilir.
İzlem danışmanlığı
Yöntemi kullanırken kontrollerde sorunlarınız ve sorularınız ele alınır.
Gebeliği önleyici yöntemler
Bakanlık rehberi yöntemleri şu gruplarda sınıflar. Size hangi yöntemin uygun olduğuna sağlık durumunuz değerlendirilerek birlikte karar verilir.
| Grup | Yöntemler |
|---|---|
| Hormonal yöntemler | Kombine oral kontraseptifler (hap), mini haplar, enjekte edilen kontraseptifler (yalnız progestin içeren veya kombine), deri altı implantları, hormon içeren rahim içi araçlar, vajinal halka, acil (post-koital) kontrasepsiyon |
| Rahim içi araç (RİA) | Rahim içi araçlar |
| Bariyer yöntemler | Kondom, diyafram, servikal başlık, spermisitler |
| Cerrahi sterilizasyon | Kadında tüp ligasyonu, erkekte vazektomi |
| Doğal yöntemler | Doğal gebeliği önleyici yöntemler, laktasyonel amenore yöntemi (emzirmeye dayalı) |
Cinsel sağlık ve üreme sağlığı danışmanlığı
Birinci basamakta sunulan danışmanlık kapsamında şu konularda bilgilendirme ve destek verilir:
- Sorumlu üreme ve cinsel davranış, sorumlu ebeveynlik
- Gebelik, doğum ve doğum sonrası bakım, emzirme (Gebe ve Lohusa İzlemleri)
- Genital yol enfeksiyonlarının ve cinsel yolla bulaşan enfeksiyonların önlenmesi
- Kısırlığın önlenmesi ve tedavisine yönlendirme
- Gebeliği önleyici yöntemler konusunda bilgilendirme, eğitim ve danışmanlık
- Üreme organları kanserlerinin önlenmesi (Kanser taramaları)
- Ergen sağlığı, anne-bebek beslenmesi, sağlıklı yaşam biçimi, kadın sağlığına erkek katılımı
Nasıl başvurulur?
Aile hekiminize veya aile sağlığı çalışanınıza başvurabilir ya da Danışma Birimi’nden randevu isteyebilirsiniz. Yönteme ve sağlık durumunuza göre, yöntemin uygulanacağı yer aile hekiminiz tarafından belirlenir. Bir yöntemi hekim önerisi olmadan kullanmaya başlamayın veya bırakmayın.
15–49 yaş kadınların düzenli izlemi için 15–49 Yaş Kadın İzlemleri sayfasına bakın.
Kaynaklar
- T.C. Sağlık Bakanlığı Türkiye Halk Sağlığı Kurumu, Aile Sağlığı Hizmetlerinde Kadın ve Üreme Sağlığı İzlem ve Danışmanlığı (2017): gebeliği önleyici yöntemler, gebeliği önleyici yöntem danışmanlığı, cinsel sağlık ve üreme sağlığı danışmanlığı
- Aile Hekimliği Uygulama Yönetmeliği, madde 4. Güncel metin
Bilgilendirme amaçlıdırBu sayfa kişisel tıbbi tavsiye yerine geçmez. Yöntem seçimi için hekim ve aile sağlığı çalışanınızla görüşün.